Türkiye, Milli Uzay Programı kapsamında Ay Araştırma Projesi’ni hızlandırarak 2027’de Ay’a ilk temasını gerçekleştirmeyi hedefliyor.
Türkiye, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda Milli Uzay Programı hedeflerini açıkladı. Bu kapsamda, Ay Araştırma Projesi (AYAP-1) uzay aracının 2027’de fırlatılmasıyla ülkenin Ay’a ilk teması hedefleniyor. Ayrıca, uzay havasındaki değişimleri izlemek ve modellemek üzere Uzay Havası Uygulama ve Araştırma Merkezi (UHUM) kurulmasına yönelik hazırlıklar başlayacak.
UHUM’un temel amacı, uzay havasındaki değişimlerin etkilerini takip etmek ve modellemek olarak belirlendi. Merkez, daha önce açıklanan hedefler doğrultusunda üniversiteler ve araştırma kuruluşlarındaki çalışmaları destekleyecek, entegre edecek ve uluslararası iş birliklerini yürütecek.
Uzay havasındaki değişimler, uyduların ömrünü, haberleşme ve seyrüsefer hizmetlerini doğrudan etkileyebiliyor. Güneş fırtınaları ise yeryüzündeki elektrik iletim sistemlerinde ve haberleşmede kesintilere yol açabiliyor. Bu nedenle, uzay koşullarının sürekli izlenmesi ve tahmin edilmesi büyük önem taşıyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA), TÜBİTAK ve üniversiteler iş birliği yapacak. Bu çalışmalarla uzay teknolojilerine yönelik altyapı geliştirilmesi planlanıyor.
Uzay fiziğinin alt alanlarından uzay havası, Güneş Sistemi’ndeki değişen koşulları inceliyor. Bu ortamda meydana gelen fiziksel olaylar, uyduların kullanım ömrünü ve uydu aracılığıyla sunulan hizmetleri olumsuz etkileyebilir. Özellikle Güneş fırtınaları, geniş bölgelerde uzun süreli elektrik kesintilerine neden olabiliyor.
Haberleşme, jeofizik ölçümler ve iklim üzerinde de etkili olan bu olaylar, uzay havasının kesintisiz izlenmesini ve tahmin edilmesini zorunlu kılıyor. Bazı ülkeler ve uluslararası kuruluşlar bu alanda merkezler kurarak hizmetler sunuyor.
Türkiye, UHUM ile uzay havası, uzay bilimi ve astrofizik çalışmalarının koordinasyonunu sağlayacak. Merkez bünyesindeki çalışmalar, üniversitelerin ve araştırma kuruluşlarının uzay havasına yönelik faaliyetlerini destekleyecek ve uzayda gerçekleştirilecek deneyler için projeler geliştirecek.
Ay Araştırma Programı’nın ilk aşaması olan AYAP-1 kapsamında geliştirilen uzay aracının fırlatılması için 2027 yılı hedeflendi. Projede, kritik uzay teknolojilerine yönelik doğrulama, entegrasyon ve test faaliyetleri devam ediyor.
Yüksek Çözünürlüklü Takım Uydu Geliştirilmesi Projesi kapsamında ise İMECE-2 uydusunun entegrasyon, çevresel test ve fırlatma hazırlıkları önümüzdeki yıl tamamlanacak. Türkiye’nin ilk yerli ve milli metrealtı çözünürlüklü yer gözlem uydusu olan İMECE-2, TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirildi.
Ayrıca, İMECE-3’ün sistem entegrasyon faaliyetleri de gerçekleştirilecek. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü bünyesindeki yer istasyonu ve elektrikli itki altyapılarının geliştirilmesi çalışmaları da sürdürülecek.
