ABD Federal Havacılık İdaresi, 53 yıllık kara üzerinde süpersonik yolcu uçuşları yasağını kaldırmayı önerdi. Yeni teknolojiler ses patlamasını azaltıyor.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), kara üzerinde süpersonik yolcu uçuşlarına yönelik 53 yıllık yasağın kaldırılmasını önerdi. Bu adım, ABD içinde yüksek hızlı hava yolculuğunun yeni bir dönemini başlatabilir. FAA, 1973’ten bu yana yürürlükte olan yasağın yerine, yeni nesil uçaklar için gürültü sınırlarına dayalı bir düzenleme getirmeyi planlıyor. Kurum, modern teknolojilerin sonik patlamaları azaltarak bu uçuşları mümkün kıldığını belirtiyor.
FAA yetkilileri, yeni uçak tasarımlarının ve gürültü azaltma teknolojilerinin, geçmişte yasağa neden olan yüksek sesli sonik patlamalar olmadan yüksek hızlı uçuşları gerçekleştirebileceğini vurguladı. Öneri onaylandığı takdirde, askeri olmayan uçaklar belirlenecek gürültü sınırlarını karşılamaları koşuluyla kıta ABD’si üzerinde ses hızından daha hızlı uçabilecek.
Mach 1 hızını aşan uçaklar, ses duvarını geçtiklerinde güçlü sonik patlamalar yaratır. 1960’larda askeri süpersonik uçuşlar, yerleşim yerlerinde cam kırılmaları ve duvar çatlamaları gibi hasarlar oluşturdu. Bu hasarlar, 1973 yılında ABD hükümetinin kara üzerinde sivil süpersonik uçuşları yasaklamasına yol açtı.
FAA Başkanı Bryan Bedford, modern havacılık mühendisliği ve gürültü azaltma teknolojilerinin “eski sonik patlamayı” ortadan kaldırdığını açıkladı. Bu ilerlemeler, 1970’lerden kalma yasağın kaldırılmasını ve yerleşim yerlerindeki gürültü etkisinin en aza indirilmesini sağlıyor. Kurum ayrıca, gelecekteki süpersonik uçaklar için iniş ve kalkış gürültü standartlarını belirleyecek yeni bir düzenleme önermeyi planlıyor.
FAA’nın önerisi, birçok havacılık şirketinin ticari süpersonik jetler üzerinde çalıştığı bir döneme denk geldi. Colorado merkezli Boom Supersonic, Overture adlı uçağını geliştiriyor. Bu uçak, süpersonik hızlarda 60 ila 80 yolcu taşımayı hedefliyor ve kara üzerindeki uçuşlarda sonik patlama etkisini azaltmayı amaçlıyor.
Boom CEO’su Blake Scholl, Mach cutoff tekniğini öne çıkararak, uçağın yeterince yüksek irtifada ses duvarını aşması durumunda patlamanın yere ulaşmadan atmosferde kırılarak “U dönüşü” yapacağını savunuyor. Şirket, American Airlines, United Airlines ve Japan Airlines gibi büyük havayollarının ilgisini çekmiş durumda.
NASA da X-59 araştırma uçağıyla daha sessiz süpersonik uçuş hedefini takip ediyor. X-59, 55 bin feet irtifada Mach 1.4 hızla uçacak ve yerde çok daha sessiz bir ses oluşturacak şekilde tasarlandı. NASA, azaltılmış gürültüye insanların tepkisini değerlendirmek için topluluk testlerinden kamuoyu geri bildirimi topluyor.
Bu testler, gelecekte kara üzerinde süpersonik uçuşlara izin verilip verilmeyeceği konusunda gürültü algısının belirleyici unsurlardan biri olabileceğini gösteriyor.
Süpersonik uçuş tartışması yeni değil; 1964’te ABD Hava Kuvvetleri ve FAA, Oklahoma City’de “Operation Bongo II” çalışmasını başlattı. Askeri uçaklar şehir üzerinde binlerce sonik patlama oluşturarak yaklaşık 15 bin şikayet ve 4 bin 629 mülk hasarı talebine yol açtı. Bu deneyimler, on yıl sonra sivil süpersonik uçuşların kara üzerinde yasaklanmasında etkili oldu.
Daha sessiz süpersonik teknoloji başarılı olsa bile, pazarın küçük bir yolcu grubunun ötesine geçip geçemeyeceğini maliyet belirleyebilir. Son ticari süpersonik uçak olan Concorde, 1976-2003 yılları arasında hizmet verdi. Concorde’un yüksek işletme maliyetleri ilgiyi sınırladı ve 2003’te gidiş-dönüş bileti bugünkü değerle 22 bin 100 doların üzerindeydi.
FAA’nın önerisi, en büyük düzenleyici engellerden birini kaldırabilir. Ancak üreticilerin, ticari süpersonik yolculuğun yeterli müşteri çekerek sürdürülebilir bir işe dönüşebileceğini de kanıtlaması gerekecek.
