Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin Ay Uzay Aracı Projesi’nde üretim ve montajın tamamlandığını duyurdu. Hedef 2027.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin ilk Ay görevi kapsamında geliştirilen Ay Uzay Aracı Projesi’nde üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetlerinin tamamlandığını duyurdu. Bakan Kacır, TÜBİTAK SAGE’de düzenlenen Ay Araştırma Programı Basın Toplantısı’nda yaptığı açıklamada, uzay aracının sistem seviyesi çevresel testler için TUSAŞ Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’ne (USET) uğurlandığını belirtti. Türkiye, bu adımla 2027 yılının ilk aylarında fırlatmayı hedeflediği Ay görevi gerçekleştiren 9. ülke olmayı amaçlıyor.
Bakan Kacır, teknolojideki paradigma değişimlerinin Türkiye’ye stratejik avantajlar sunduğunu ifade etti. “Kritik teknolojilerde tam bağımsız Türkiye” hedefine emin adımlarla ilerlediklerini vurgulayan Kacır, savunma sanayisindeki başarıların benzerinin uzay teknolojilerinde de yakalanabileceğine dikkat çekti.
Son 20 yılda fırlatma maliyetlerindeki düşüşün uzay çalışmalarını demokratikleştirdiğini belirten Kacır, uzayın artık birçok ülkenin söz sahibi olduğu, tarımdan sağlığa, haberleşmeden bilgi teknolojilerine kadar farklı alanlarda yeni çözümlerin geliştirildiği bir sahaya dönüştüğünü söyledi. Uzayın bilimsel keşiflerin yanı sıra teknolojik üstünlük, ekonomik rekabet ve stratejik bağımsızlık mücadelesinin önemli alanlarından biri haline geldiğini kaydetti.
Kacır, Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda Türkiye’yi kendi uydularını tasarlayan, geliştiren, üreten, test eden ve uzayda başarıyla işleten sayılı ülkeler arasına taşıdıklarını açıkladı. Gerçekleştirilen her projenin yeni kabiliyetlerin önünü açtığını vurguladı. Yüksek hızlı veri iletim kapasitesine sahip TÜRKSAT 7A uydusu çalışmalarına başlandığını bildirdi.
Yeni nesil takım uyduları İMECE-2 ve İMECE-3 ile daha geniş alanları görüntüleyebilen, sık veri alabilen bir yer gözlem uydusu mimarisi oluşturmak üzere adımlar atıldığını dile getiren Kacır, inşa edilen teknoloji ekosistemiyle uzay fırsatlarından en üst düzeyde yararlanmaya kararlı olduklarını ifade etti.
Milli Uzay Programı’nın en iddialı hedeflerinden biri olan Ay Araştırma Programı ile Türkiye, Ay görevi gerçekleştiren 9. ülke olmayı hedefliyor. 2027’nin ilk aylarında fırlatılması planlanan Ay Uzay Aracının, yaklaşık 2 aylık yolculuğun ardından Ay yüzeyinden 100 kilometre irtifada bulunan kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşması öngörülüyor. Burada en az 3 ay boyunca operasyon yürütülecek ve görev performansına bağlı olarak bu süre 1,5 yıla kadar uzatılabilecek.
Görev süresince Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay’ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri incelenecek. Yerli olarak geliştirilen bilimsel ekipmanlarla Ay’daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler gerçekleştirilecek. Uzay aracı, bilimsel çalışmalar tamamlandıktan sonra kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırılacak.
Kendi imkanlarıyla geliştirilen Hibrit İtki Sistemi’nin bu görevin kritik unsurlarından biri olacağını belirten Kacır, sistemin yörünge yükseltme manevralarında ve görevin son aşamasında Ay yüzeyine ulaşmak üzere gerçekleştirilecek ateşlemelerde kullanılacağını söyledi. Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracı yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla üretildi.
İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde geliştirilen uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik kabiliyetlerden Ay uzay aracında yararlanıldı. Üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlanan aracın testleri ile fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı zorlu koşullara dayanımı doğrulanacak.
Isıl vakum testleriyle uzay ortamı, yapısal testlerle fırlatma koşulları, elektromanyetik uyumluluk testleriyle de aracın sistemlerinin birlikte güvenli ve uyumlu çalışması sınanacak. Testlerin ardından araç, TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesinde yapımı devam eden yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine getirilecek. Nihai kontrollerin ardından fırlatma için Kennedy Uzay Üssü’ne gönderilmesi planlanıyor.
Programda 2022 yılının başından bu yana yüzde 77 tamamlanma seviyesine ulaşıldı. Aracın geliştirme ve üretim süreçlerinde TÜBİTAK UZAY ve DeltaV’nin yanı sıra, yerli teknoloji firmaları ve girişimler de görev aldı.
Türkiye, 31 Ağustos’taki imza töreniyle Ay ve diğer gök cisimlerine yönelik sivil uzay faaliyetlerinde uluslararası işbirliklerini teşvik eden Artemis Mutabakatı’na katıldı. 5-9 Ekim 2026’da Antalya’da düzenlenecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde 10 bine yakın katılımcıyla uzayın geleceği şekillendirilecek.
Ankara’da TUA, TÜBİTAK ve ODTÜ işbirliğinde bir uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurma çalışmaları sürdürülüyor. Somali’de inşası devam eden uzay limanı ise Türkiye’nin uzaya bağımsız erişiminin önünü açarak, küresel düzeyde artan uzaya erişim talebini karşılamayı ve uzay ekonomisinden daha fazla pay almayı hedefliyor.
