Gök bilimciler, kentaur sınıfı donmuş bir gök cisminin Satürn etkisiyle rotasını değiştirip Güneş’e yaklaşmasıyla kuyruklu yıldıza dönüşümünü ilk kez izledi.
Gök bilimciler, Jüpiter ile Neptün arasında Güneş’in yörüngesinde bulunan “450P/LONEOS” adlı donmuş bir kentaur gök cisminin, Satürn’ün kütleçekim etkisiyle rotasının değişip Güneş’e yaklaşması sonucu aktif bir kuyruklu yıldıza dönüşme sürecini ilk kez doğrudan görüntüledi. 2004 yılında keşfedilen bu cismin yüzeyindeki donmuş katmanlar ısınarak gaz ve toz salınımıyla kuyruklu yıldıza evrildi. Bu gözlem, bilim dünyasında uzun süredir varsayılan bir sürecin ilk canlı kaydını oluşturdu.
Yapılan yörünge analizleri, 450P/LONEOS’un kaderinin 1992 yılında değiştiğini ortaya koydu. O dönemde cisim, Satürn’ün yaklaşık 4,6 milyon kilometre yakınından geçti. Dev gezegenin kütleçekim etkisi, 450P/LONEOS’u Güneş’e daha yakın bir rotaya itti. Bu kritik yakınlaşma, cismin yörüngesini belirgin biçimde daraltarak Güneş’e en yakın konumunu Jüpiter yörüngesinin hemen dışına taşıdı.
Güneş’e doğru ilerleyen gök cisminin yüzeyindeki donmuş katmanlar, artan ısıya maruz kalarak ısınmaya başladı. Hawaii’deki Gemini North teleskobu ile yapılan incelemeler, cismin çekirdeği etrafında bir gaz ve toz bulutunun oluştuğunu gösterdi. James Webb Uzay Teleskobu’nun verileri ise bu bulutun içinde karbondioksit gazı ile kristalize buz parçacıklarını tespit etti. Gök bilimciler, su buharının bulunmadığı bu mesafede gaz çıkışını ve kuyruklu yıldız benzeri hareketliliği doğrudan karbondioksitin tetiklediğini belirledi.
Güneş Sistemi’nin dış sınırlarında yer alan donmuş gök cisimleri, genellikle 4,5 milyar yıl öncesinden kalan amorf ve gözenekli bir buz yapısına sahiptir. Bu gözeneklerde sıkışan gazlar, Güneş ısısının etkisiyle buz kristalleştikçe dışarı salınır ve yüzeydeki toz parçacıklarını da beraberinde uzaya fırlatır. Bilim insanları, 450P/LONEOS’un geçirdiği bu değişimi izleyerek ilkel Güneş Sistemi materyallerinin ısı karşısında nasıl bir dönüşüm yaşadığını ve kuyruklu yıldızların nasıl aktif hale geldiğini en erken aşamasında inceleme fırsatı buluyor. Gezegenlerin oluşturacağı yeni bir kütleçekim etkisi, 450P/LONEOS’u önümüzdeki süreçte tam teşekküllü bir Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızına dönüştürebilir.
