Çin’in devasa ‘Yeşil Seddi’ projesinde dikilen ağaçlar, doğal ormanlardan daha hızlı büyüyor. Araştırmacılar, bu durumun CO2 seviyeleriyle ilişkisini incelerken, yapay ormanların uzun vadeli etkilerini sorguluyor.
Çin’in çölleşmeyle mücadele amacıyla yaklaşık yarım yüzyıldır sürdürdüğü 66 milyar ağaçlık devasa ağaçlandırma projesi, beklenmedik bir büyüme hızına ulaştı. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu yapay ormanların doğal ormanlardan daha hızlı büyüdüğünü ortaya koydu. Araştırmacılar, bu durumun atmosferdeki artan karbondioksit (CO2) seviyelerine daha iyi tepki vermelerinden kaynaklanabileceğini öne sürüyor.
Pekin Üniversitesi’nden peyzaj ekoloğu Yuhang Luo liderliğindeki ekip, “Büyük Yeşil Duvar” projesinde dikilen ağaçların, doğal ormanlardaki ağaçlardan daha hızlı büyüdüğünü tespit etti. Luo, bu yapay ormanların doğal muadillerine göre yüzde 66 daha hızlı yaprak alanı artışı gösterdiğini belirtti. Bu durumun, yükselen CO2 seviyelerine verilen daha güçlü bir tepkiyle ilişkili olabileceği düşünülüyor.
Ancak bu hızlı büyümenin ardındaki tam mekanizmalar henüz tam olarak anlaşılamadı. Luo, yapay ormanların doğal ormanlardan nasıl farklılaştığının belirsizliğinin, ağaçların karbonu emme etkinliği konusunda soru işaretleri yarattığını ifade etti. Çalışmada, dikilen ormanların aktif bakımla desteklenmesi ve genç ağaçların hızlı büyümesi gibi faktörlerin etkili olduğu belirtildi. Ancak benzer yaş ve koşullardaki karşılaştırmalarda bile dikili ormanların yüzde 4,6 daha hızlı büyüdüğü gözlemlendi.
1978’de başlatılan ve 2050’ye kadar tamamlanması hedeflenen Büyük Yeşil Duvar projesinin temel amacı, Gobi Çölü’nün yayılmasını engelleyerek ülkenin otlaklarını korumaktı. Projenin ilk aşamalarında bazı ağaç türlerinin uyumsuzluğu nedeniyle zorluklar yaşansa da, devam eden planlama ve azimle orman örtüsü önemli ölçüde arttı. Projenin etkilediği bölgelerde orman örtüsü 1978’de yüzde 5 iken 2023’te yüzde 14’e yükseldi. Bu artış, toz fırtınalarını azaltmaya ve Pekin gibi şehirlerde hava kalitesini iyileştirmeye katkı sağladı.
Luo, dikilen ormanların karbon emilimi için kısa vadede güçlü bir araç olabileceğini, ancak bu avantajın geçici olduğunu vurguladı. Uzun vadeli karbon depolama ve ekosistem dayanıklılığı açısından doğal ormanların yerinin doldurulamaz olduğunu belirtti. Çalışma, yapay ormanların iklim değişikliği hafifletme stratejilerindeki rolünü ve bu modellerin iyileştirilmesi gerektiğini gösteriyor.
