TÜBİTAK, 2027-2029 dönemi için yüz milyarlarca liralık dev bütçe hedeflerini duyurdu. AR-GE, insan kaynağı ve teknolojiye yatırım hız kesmiyor.
TÜBİTAK, 2027-2029 dönemine ilişkin bütçe teklifiyle Türkiye’nin araştırma ve yenilik ekosistemini güçlendirmeyi hedefliyor. Kurum, nitelikli insan kaynağı gelişimini, özel sektörün teknoloji üretim kapasitesini artırmayı ve bilim kültürünü yaygınlaştırmayı amaçlıyor. Bu kapsamlı plan, ülkenin bilimsel ve teknolojik ilerlemesine önemli katkılar sunmayı öngörüyor.
Hazırlanan teklife göre, TÜBİTAK’ın bütçesi 2027 yılında 79 milyar 540 milyon 460 bin liraya ulaşıyor. Kurum, 2028’de 92 milyar 909 milyon 450 bin lira, 2029’da ise 104 milyar 11 milyon 494 bin liralık bir bütçe öngörüyor. Bu artışlarla AR-GE gücünü yeni yatırım ve desteklerle daha da yükseltmeyi planlıyor.
Üç yıllık toplam bütçenin büyük bir kısmı, 246 milyar 199 milyon 504 bin lirası, Araştırma, Geliştirme ve Yenilik Programı’na ayrılıyor. Yönetim ve Destek Programı için ise 30 milyar 261 milyon 900 bin lira tahsis ediliyor. Bu dağılım, kurumun ana odak noktasının bilimsel ve teknolojik gelişime yöneldiğini gösteriyor.
TÜBİTAK’ın toplam bütçesi içinde yer alan üç yıllık yatırım ödenekleri 140 milyar 720 milyon 510 bin liraya erişiyor. Bu yatırım, Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığını ve rekabet gücünü artırma stratejisinin bir parçası olarak konumlanıyor. Kurum, bu fonlarla kritik alanlarda ilerlemeyi hedefliyor.
Yatırım ödeneklerinin 138 milyar 783 milyon 224 bin lirası teknolojik araştırmalara yöneliyor. Bilişim altyapısına 1 milyar 549 milyon 829 bin lira, ilköğretim ve genel ortaöğretime ise 387 milyon 457 bin lira tahsis ediliyor. Bu dağılım, bilimsel altyapının güçlendirilmesi ve genç nesillerin bilime teşvik edilmesi amacını taşıyor.
TÜBİTAK, özel sektöre yönelik destek programlarıyla firmaların teknoloji ve yenilik odaklı AR-GE faaliyetlerini güçlendiriyor. Üniversite-sanayi işbirliğini, girişimciliği ve ticarileşmeyi teşvik eden bu programlar, Türkiye ekonomisine katma değer sağlamayı amaçlıyor. Kurum, sektörün yenilikçi projelerine kaynak aktarıyor.
Bu kapsamda, 2026 yılının ocak-eylül döneminde yaklaşık 2 bin 500 firmanın 3 bine yakın projesine toplam 3 milyar 880 milyon lira kaynak aktarmış. Eylül ayı itibarıyla 187 üniversitenin 6 binden fazla projesine 3 milyar 900 milyon lira sağlamış. Bilim insanlarına yönelik burs ve destek programlarıyla da 70 binin üzerinde bilim insanı ve gence 2 milyar 620 milyon lira destek vermiş.
Türkiye, Ufuk Avrupa Programı’nda kayda değer bir başarı sergiliyor. Belge tarihi itibarıyla desteklenen 992 projeyle Türkiye’ye 496,4 milyon avro fon kazandırmış. Bu başarı, uluslararası bilimsel işbirliklerindeki etkin rolünü ve Avrupa araştırma alanındaki konumunu pekiştiriyor.
TÜBİTAK’ın alt program performans göstergeleri, teknoloji tabanlı erken aşama girişimlere yönelik fonların toplam taahhüt tutarını belirlemiş. Kurum, bu tutarın 2027’de 20 milyar liraya, 2028 ve 2029 yıllarında ise 25’er milyar liraya ulaşmasını planlıyor. Bu fonlar, inovatif girişimlerin büyümesine zemin hazırlıyor.
Bu fonlar aracılığıyla yatırım yapılan teknoloji tabanlı girişim sayısının 2027’de 1520’ye, sonraki yıllarda ise 1870’e çıkması öngörülüyor. Özel sektöre yönelik destek programları kapsamında sanayi-sanayi işbirliğine dayalı AR-GE ve yenilik projesi sayısı da aynı yıllarda sırasıyla 450, 550 ve 575 olarak planlanıyor. Tescil ettirilen patent sayısının 2029’da 750’ye, TÜBİTAK merkez ve enstitülerinde ticarileştirilen ürün çeşidi sayısının ise 110’a ulaşacağı tahmin ediliyor.
TÜBİTAK, desteklediği toplam bilim insanı ve bursiyer sayısını da artırmayı hedefliyor. Bu sayının 2027’de 82 bin, 2028’de 83 bin ve 2029’da 85 bin olması bekleniyor. Desteklenen kadın bilim insanı ve bursiyer sayısının da 2029’da 65 bine ulaşması öngörülüyor. Kurum, bilimde cinsiyet eşitliğini teşvik etme yönünde önemli adımlar atıyor.
Stajyer Araştırmacı Burs Programı kapsamındaki bursiyer sayısının 2029’da 15 bin 100’e çıkarılması planlanıyor. Sanayi Doktora Programı aracılığıyla özel sektörde istihdam edilmeye başlanan doktoralı araştırmacı sayısının ise aynı yıl 450 olması amaçlanıyor. Bu programlar, nitelikli iş gücünü bilim ve sanayi arasında köprü kurarak destekliyor.
Bilim fuarlarına projesiyle katılan öğrenciler ile fuarları ziyaret eden kişi sayısının 2029’da 48 milyona ulaşması hedefleniyor. Bilim merkezlerinin ziyaretçi sayısının da 20 milyona çıkması öngörülüyor. Bu etkinlikler, bilim kültürünün geniş kitlelere yayılmasında kritik bir rol oynuyor.
Temel ve Uygulamalı Araştırma Alt Programı’nda, Mükemmeliyet Merkezleri Desteği kapsamında desteklenen araştırma programı sayısının 2027’de 60, 2028 ve 2029’da 70’er olması hedefleniyor. Öncül AR-GE laboratuvarlarında çalışan araştırmacı sayısının 2029’da 380’e, bu laboratuvarları kurmuş çok uluslu ve ulusal şirket sayısının da 22’ye ulaşması bekleniyor.
Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) üzerinde kullandırılan işlemci zamanının ise 2027’de 560 milyon çekirdek saat, 2028 ve 2029’da 575’er milyon çekirdek saat olması öngörülüyor. Bu artış, Türkiye’nin yüksek performanslı hesaplama kapasitesini güçlendirerek bilimsel araştırmalara önemli bir destek sağlıyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]